คุณธรรมนำความรู้ สู่ความเป็นเิลิศ

ทฤษฎีและแนวปฏิบัติในการบริหารการศึกษา

1.วิวัฒนาการทฤษฎีการบริหาร ได้แก่

1.การบริหารเชิงวิทยาศาสตร์

2. การบริหารเชิงมนุษยสัมพันธ์

3. การบริหารเชิงพฤติกรรมศาสตร์

4. การบริหารสมัยใหม่

1.1การบริหารเชิงวิทยาศาสตร์ Classic Theory หรือ Scientific management Theory

เริ่มในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม ศตวรรษที่19 เน้นการบริหารจัดการงานและคนงาน เป็นการหาวิธีการที่จะใช้คนให้มีประสิทธิภาพมากที่สุดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของผลผลิต  ผู้นำในการบริหารเชิงวิทยาศาสตร์คือ

Frederick Taylor 1856-1915 โดยมีกระบวนการดังต่อไปนี้ 1) การจัดองค์การ    2) การเลือกคนเข้าทำงาน 3) การจูงใจคนในองค์การ 4) การนำเครื่องมือมาใช้ในการบริหารและควบคุมการผลิต

Henri Fayol : เป็นคนแรกที่กล่าวว่า “การบริหารจัดการเป็นกระบวนการประเมินที่ต่อเนื่อง” (management as a continuous process of evaluation)  เสนอหลักการ 14 ข้อในการบริหารจัดการองค์การ และ POCCC ในทฤษฎีองค์การแบบการบริหาร ได้แก่

Planning         การวางแผน

Organizing      การจัดหน่วยงาน

Commanding  การบังคับบัญชา

Coordinating   การประสานงาน

Controlling     การควบคุม

 

Luther Halsey Gulick 1892-1992 ได้เสนอ POSDCoRB ได้แก่

Planning        การวางแผน

Organizing      การจัดองค์การ

Staffing          การบริหารบุคคล

Directing        การสั่งการ

Coordinating   การประสานงาน

Reporting       การรายงาน

Budgeting      การงบประมาณ

Max Weber 1916 การจัดองค์การขนาดใหญ่ หรือ “ระบบราชการในอุดมคติ” โดยมีหลักดังนี้

1. แบ่งแยกหน้าที่ตามลักษณะของงาน

2. ความจำเพาะเจาะจงขึ้นอยู่กับบทบาทหน้าที่

3. การจ้างงานขึ้นอยู่กับความน่าเชื่อถือ

4. สายการบังคับบัญชาที่ชัดเจน

5. กฎระเบียบชัดเจน

6. โอกาสความก้าวหน้า

1.2    การบริหารเชิงมนุษยสัมพันธ์ เกิดจากแนวคิดที่ว่าคนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการบริหาร

ซึ่งมีความขัดแย้งกับแนวคิดการบริหารเชิงวิทยาศาสตร์ ผู้นำในกลุ่มนี้ Follet, Mayo, Rothlisberger, Lewin,  McGregor

Elton Mayo มีชื่อเสียงจาก Hawthorne Effect  สรุปได้ว่า

  • สิ่งเร้า/สิ่งกระตุ้นทางเศรษฐกิจไม่ใช่แรงจูงใจที่สำคัญ
  • คนงานตอบสนองต่อการบริหารจัดการในฐานะสมาชิกของกลุ่มที่ไม่เป็นทางการ (informal gr.) ไม่ใช่ในฐานะของปัจเจกบุคคล
  • แบบแผนของกลุ่มที่ไม่เป็นทางการ (social norm)ส่งผลต่ออัตราการผลิตมากกว่าลักษณะทางกายภาพ
  • ความชำนาญเฉพาะทางไม่จำเป็นสำหรับwork group ที่จะช่วยให้องค์กรมีประสิทธิภาพ
  • คนงานใช้ informal org. ปกป้องตัวเองเพื่อตอบโต้การตัดสินที่ไร้เหตุผล
  • องค์กรทางสังคมที่ไม่เป็นทางการมีปฏิสัมพันธ์กับการบริหารจัดการ
  • การควบคุมบังคับบัญชาในสายงานเฉพาะไม่ใช่เป็นสิ่งจำเป็นที่จะทำให้งานประสิทธิภาพ
  • ผู้นำที่ไม่เป็นทางการมีความสำคัญพอๆกับformal supervisors
  • สมาชิกในองค์การแต่ละคนเป็นมนุษย์ที่มีความกระตือรือร้นไม่ใช่เป็นฟันเฟืองในเครื่องจักร
    Doughlas McGregor  X-Y Theory ซึ่ง X หมายถึง ผู้ใต้บังคับบัญชาที่มีลักษณะเป็นคนเกียจคร้าน ไม่ชอบทำงาน พยายามปัดความรับผิดชอบ แต่ต้องการความมั่นคงในหน้าที่การงาน
  • ส่วน Y หมายถึง ผู้ใต้บังคับบัญชาที่มีลักษณะเป็นคนขยัน ชอบทำงาน มีวินัยในตนเอง มีความรับผิดชอบและต้องการทำงานทุกอย่างให้สำเร็จด้วยความสามารถของตนเอง

1.3                การบริหารเชิงพฤติกรรมศาสตร์ ให้ความสำคัญกับพฤติกรรมการทำงานในองค์การ   อันเป็นผลกระทบของความสัมพันธ์เชิงสังคมและโครงสร้างขององค์การ  ใช้ทั้งการบริหารเชิงวิทยาศาสตร์&เชิงมนุษยสัมพันธ์ ทฤษฎีนี้ให้แนวการศึกษาที่ผสมผสานหลักจิตวิทยา สังคมวิทยา เศรษฐศาสตร์ และรัฐศาสตร์เข้ากับศาสตร์ทางการบริหาร (interdisciplinary) ผู้นำในกลุ่มนี้ได้แก่ Barnard, Weber, Simon, Parsons, Weick, Maslow

-Max Weber: องค์กรเป็นsocial system ที่มีปฏิสัมพันธ์และขึ้นกับสิ่งแวดล้อม

-Abraham Maslow: แรงจูงใจของมนุษย์ขึ้นกับneeds

1.ด้านร่างกาย                        2.ความมั่นคง                        3.การติดต่อสัมพันธ์             4. การยกย่องนับถือ                  5.การบรรลุศักยภาพ

1.4             การบริหารสมัยใหม่ เน้นทฤษฎีการบริหารเชิงระบบ ทฤษฎีการบริหารเชิงปริมาณ และทฤษฎีการบริหารเชิงสถานการณ์ รวมทั้งพยายามใช้ความรู้ในสาขาวิชาต่างๆ(สหวิทยาการ) ในการพิจารณาหาทางแก้ไขปัญหาการบริหาร ใช้ระบบเปิด (Open systems) ในการแก้ปัญหาผู้นำในกลุ่มนี้ ได้แก่

แดเนียล แคทซ์ และ โรเบอร์ท แอล คาห์น Katz & Kahz ได้พัฒนาการศึกษาระบบจากปัจจัยนำเข้า-ผลผลิต-กระบวนการ (Input Output-process system) กล่าวว่าองค์การมีลักษณะเป็น 2 ระบบ ระบบปิดเน้นความสำคัญของโครงสร้าง  ระบบเปิดเน้นการศึกษาปฏิสัมพันธ์กับสภาวะแวดล้อม

ปีเตอร์ เอฟ ดรักเกอร์ (Peter F Drucker) บิดาของการบริหารแบบมีส่วนร่วม (Participative management) และการบริหารเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic management

แบ่งกลุ่มการบริหาร

Historical Roots       

แนวคิดร่วมสมัย       

การบริหารเชิงวิทยาศาสตร์        

  • Rational system     

การบริหารเชิงมนุษยสัมพันธ์       

  • Natural systems

การบริหารเชิงพฤติกรรมศาสตร์     

  • Open systems 

การบริหารสมัยใหม่

ทฤษฎีกับการบริหารการศึกษา

  •          ทบ.การบริหารเชิงวิทยาศาสตร์เน้นความสำคัญด้านประสิทธิภาพการสอนมาใช้ในการจัดการเรียนการสอน โดยมีการนำวิธีการทางสถิติมาใช้รวบรวมข้อมูล วิเคราะห์และทดสอบข้อมูลเกี่ยวกับการจัดการศึกษา รวมทั้งวิเคราะห์งานที่นักบริหารทำ เพื่อนำมาเป็นพื้นฐานเปรียบเทียบกับผลผลิตทางการศึกษา
  •  ทบ.การบริหารการศึกษาเชิงมนุษยสัมพันธ์เน้นการนำแนวคิดประชาธิปไตยมาใช้ในการบริหาร โดยเปิดโอกาสให้ครู ผู้ปกครองและชุมชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารการศึกษา นักคิดคนสำคัญในยุคนี้คือ จอห์น ดิวอี้ (John Dewey) เขาเชื่อว่า การให้ครูมีส่วนร่วมในการบริหารมากขึ้น จะมีผลเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการเปลี่ยนแปลงการบริหารโรงเรียน และคุณภาพการศึกษา
  • ทบ.การบริหารการศึกษาเชิงพฤติกรรมศาสตร์เน้นการจัดระบบบริหารการศึกษาตามแนวคิดและรูปธรรมของระบบบริหารขนาดใหญ่และเป็นระบบเปิดที่เปิดโอกาสให้สังคมมีส่วนร่วมและตรวจสอบรวมทั้งการใช้ทักษะการบริหารในลักษณะที่เป็นวิชาชีพชั้นสูง  ลักษณะการบริหารเชิงระบบราชการของโรงเรียน คือแบ่งหน้าที่กันทำ กำหนดบทบาทของบุคลากรชัดเจน มีลำดับขั้นตำแหน่งหน้าที่ มีการทำงานเป็นกิจวัตรตามกฎและวิธีการ และเป็นการจัดระบบบริหารอย่างหลวมๆ ไม่เคร่งครัดตายตัวเหมือนระบบราชการอื่นๆ
  •  ทบ.การบริหารการการศึกษาตั้งแต่ปีค.ศ. 1975 เป็นต้นมา มีแนวคิดทางการบริหารการศึกษาเกิดขึ้นมากมายทั้งที่ประยุกต์จากทฤษฎีอื่นที่เกี่ยวข้องและแนวคิดที่มุ่งเพื่อให้สอดคล้องกับธรรมชาติของหลักและเนื้อหาวิชาการบริหารการศึกษา แต่ยังไม่มีทบ.ใดที่สามารถอธิบายภาพการบริหารการศึกษาได้อย่างสมบูรณ์   มสธ.(ประมวลสาระชุดวิชา ทฤษฎีและแนวปฏิบัติในการบริหารการศึกษา  หน่วยที่ 1)

Comments on: "ทดสอบวิวัฒนาการทฤษฎี" (2)

  1. ขอบพระคุณมากครับ

  2. สายๆจะเอาภาวะผู้นำลองโพสต์อีกที

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

Tag Cloud

%d bloggers like this: